​TITSARISELI VAT

Xana i yini leswintshwa?

3 Nhlangula 2016 – Tidokhumente to seketela ti fanele ti humesiwa ku tiyisisa ku tlheriseriwa endzhaku ka siku ra wena ro endla xikombelo eka xikweleti xa VAT, vona swo tala laha hansi 'Xana siku ra xikweleti xa VAT ri tirha njhani'.

Xana u titsarisela rini?

Ntsariso lowu Bohaka

Swa boha leswaku bindzu ri ti tsarisela VAT loko ku ve ntsengo wa mphakelo wa tinhundzu lowu hakerisiwaka xibalo lowu endliweke eka nkarhi wun’wana na wun’wana wo landzelelana wa 12 wa tinhweti wu hundza kumbe wu languteriwa leswaku wu nga hundza R1 miliyoni. Bindzu ri fanele ri tata VAT 101 – fomo ya Xikombelo xa Ntsariso no rhumela erhavini ra SARS ra kwala kaya eka 21 wa masiku ku sukela eka siku ro hundzisa hi rona R1 miliyoni. 

Ntsariso hi Ntsakelo

Bindzu ri nga ha hlawula ku titsarisela VAT hi ntsakelo loko ku ve nxavo wa mphakelo wa tinhundzu leti hakerisiwaka xibalo lowu endliweke kumbe lowu faneleke ku endliwa wu le hansi ka R1 miliyoni, kambe lowu hundzeke R50 000 enkarhini lowu nga hundza wa 12 wa tinhweti.   

Swinawana swa VAT:  Nxavo wa mphakelo wa nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo lowu nga hansi ka R50 000

Ku ya emahlweni, hi ku ya hi Swinawana leswintshwa swa Ntsariso wa VAT, munhu loyi a fambisaka bindzu leri nga se tshama ri endlaka R50 000 eka miphakelo ya nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo eka nkarhi wa 12 wa tinhweti leti nga hundza, wa pfumeleriwa ku titsarisela VAT. Ku kota ku titsarisela, munhu u fanele ku tsakisa SARS hi leswaku xiyimo xin’we kumbe swimbirhi xa leswi landzelaka swi fikeleriwini tanihi siku ra xikombelo xa ntsariso:
  • Eka xiyimo lexi munhu a nga endla miphakelo ya nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo eka ku tlula tinhweti timbirhi (kambe a nga tlulangi 11 wa tinhweti), munhu yaloye u fanele ku khorwisa leswaku nxavoxikarhi wa miphakelo ya nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo eka tinhweti leti nga hundza ku nga si fika siku ra xikombelo xa ntsariso wu hundzile R4 200 hi nhweti;
  • Eka xiyimo lexi munhu a nga endla miphakelo ya nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo eka nhweti yin’we ntsena  laha a nga hundza siku ra ntsariso, munhu yaloye u fanele a tiyisisa leswaku nxavo wa miphakelo ya nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo eka nhweti yaleyo hi hundzile R4 200;
  • Eka xiyimo lexi munhu a nga endlangiki miphakelo ya nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo, munhu yaloye u fanele a va na kondiraka leyi tsariweke, hi ku ya hi leswaku i munhu wihi loyi a lavekaka ku endla miphakelo ya nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo leyi hundzaka R50 000 eka 12 wa tinhweti ku landzela siku ra ntsariso;
  • Eka xiyimo xin’wana na xin’wana, munhu u nghenile eka ntwanano wa swa timali na bangi, munyiki wa swikweleti loyi wo karhi, enthithi leyi hlawuriweke, vulawuri bya mani na mani, loyi a nga ri ki mutshami wa le Afrika-Dzonga kumbe munhu un’wana na un’wana loyi a tshamaka a nyika timali, laha timali ti nga nyiketiwa ku hakela swixaviwa leswi vangekeke kumbe leswi nga ta vangeka eku hetisisiweni ka bindzu, na ntsengo wa tihakelo eka 12 wa tinhweti ku landzela siku ra ntsariso ti ta hundza R50 000; kumbe
  • Eka xiyimo xin’wana na xin’wana, munhu u na vumbhoni bya tirhiselo ra mali leri vangekeke kumbe leri nga ta vangeka hi ku hlangana na ku hetisisiwa ka bindzu tanihileswi swi nga boxiwa eka ntwanano wo tsariwa kumbe vumbhoni bya xuma xa tinhundzu lexi kumiweke hi ku hlanganisiwa na ku sungula ka bindzu na vumbhoni bya hakelo kumbe ntwanano wa hakelo lowu engeteleriweke lowu tiyisisaka hakelo wu tlurile R50 000 eka siku ra xikombelo eka ntsariso kumbe leri nga ta sungula ku nga si fika nkarhi wun’wana na wun’wana wo landzelelana wa 12 wa tinhweti no hela endzhaku ka siku ra xikombelo, wu hundza R50 000; kumbe wu ta hundza eka 12 wa tinhweti ku landzela siku ra xikombelo xa tsariso leyi hundzaka R50 000.
Swinawana swa VAT:  Ntumbuluko wa Migingiriko
 
Munhu a nga endla xikombelo xo titsarisela tanihi n’waswimawusa eka nkarhi lowu nhundzu kumbe vukorhokeri byin’wana na byin’wana byi nga xaviwa hi ku kongoma hi mayelana na ku sunguriwa ka migingiriko yin’wana na yin’wana leyi landzelaka ya ntolovelo na yo ya emahlweni:
  • Vurimi, Vupurasi, Swihlahla na Tihlampfi
  • Mugodi
  • Ku akiwa ka swikepe na swihahampfhuka
  • Vutumbuluxi kumbe ku aka pulanti (feme), michini mimovha kumbe swifambo
  • Vutumbuluxi bya miako (tindlu)
  • Nhluvukiso wa switirhisiwa
  • Ntsavulo wa Swicelwa

Xana siku ra xikweleti xa VAT ri tirha njhani?

  • Hi ku ya hi mitsariso ya VAT hi ntsakelo leyi rhumeriweke eka eFiling, u komberiwa ku tsundzuka leswaku siku ra xikweleti xa VAT ri ta vekiwa hi ku ya hi siku ra wena ra ntsariso. Loko ku ve u hakerisile VAT kumbe u le hansi ka xiboho xa kondiraka ku hakerisa VAT u nga se endla xikombela xa ntsariso, u fanele ku endzela rhavi ra SARS kun’we na tidokhumente to seketela leti faneleke to fana na tikondiraka leti faneleke kumbe tiinivhoyisi leti humesiweke ku tiyisisa xikombelo xo tlheriseriwa endzhaku ka xikweleti.
  • Eka mitsariso ya VAT leyi nga na miphakelo ya nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo leyi hundzaka R1 miliyoni (leswi tekiwaka tanihi mitsariso leyi bohaka), phurosese ya ntsariso ya eFiling RAV01 VAT yi nge pfumeleli ku tlheriseriwa endzhaku loku tlulaka ntsevu wa tinhweti ku sukela eka siku ra ntsariso. Loko ku ve siku leri nga nghenisiwa ri hundza ntsevu wa tinhweti, SARS yi ta lulamisa siku ri ya eka siku ra xikombelo. U komberiwa ku endzela rhavi ra SARS loko ku ve ku tlhelerisiwa endzhaku swi hundza ntsevu wa tinhweti kun’we na tidokhumente to seketela leti faneleke to fana na switatimende swa timali, tikondiraka leti sayiniweke kumbe tiinivhoyisi leti humesiweke.   
Xitsundzuxo xa Nkoka: Swikombelo swo tlheriseriwa endzhaku ka siku ra xikweleti xa VAT leswi rhumeriweke eka VAT eka rhavi ra SARS swi ta tekeriwa enhlokweni ntsena eka mitsariso yintshwa na leyi nga kona khale loko ku ve n’waswimawusa u ta humesa tidokhumente to seketela leti faneleke ku tiyisisa ku tlheriseriwa endzhaku ka xikweleti. U komberiwa ku tsundzuka leswaku mitsariso hinkwayo leyi xaxametiwaka leyi yelanaka na tidokhumente to seketela ya ha tirha. Swikombelo swo tlheriseriwa endzhaku ka siku ra xikweleti xa VAT hi ku kongoma, u ta languteriwa ku humesa tiinivhoyisi, tikondiraka leti nga sayiniwa kumbe switatimende swa timali ku seketela ku tlhelerisiwa endzhaku.       

Xana u tsarisa njhani?

Xikombelo xa ntsariso xa VAT 101 xi fanele xi rhumeriwa hi munhu hi yexe erhavini ra SARS ra le kusuhi na laha bindzu ra yena ri nga kona kumbe laha ri humelelaka kona. Mutokoti wa swa xibalo loyi a tsarisiweke a nga ya hi yexe ematshan’wini ya muendli wa xikombelo. SARS yi nge amukeli swikombelo swa ntsariso leswi rhumeriweke hi fekisi kumbe ku fotokhopiwa. Swikombelo leswi posiweke swi ta phurosesiwa ntsena loko vaendli va swikombelo va ri kule na rhavi ra SARS kumbe hikokwalaho ka xivumbeko xin’wana na xin’wana xa vutsoniwa lexi sivelaka muendli wa xikombelo ku va kona hi yexe eka rhavi ra SARS, ku yisa xikombelo.
 
Tidokhumente hinkwato to seketela ti fanele ku rhumeriwa, handlekasweswo ku ta va nhlwelo wo hetisisa ntsariso wa VAT.
 
 
Last Updated: 07/11/2017 2:49 PM     print this page
SARS eFiling eFiling Login eFiling Register Now eFiling Forgot Password eFiling Forgot Username E@syFile
FIND A PUBLICATION
FIND A FORM
FIND AN FAQ