​POLELO YA PHATLALATŠO YA DITABA PHATLALATŠO YA DITABA YA MOHLAKANELWA YA KGORO YA MATLOTLO A SETŠHABA LE DITIRELO TŠA MOTŠHELO TŠA AFRIKA BORWA

TSHWANE, 12 DISEMERE 2017 – Kgoro ya Matlotlo a Setšhaba le Ditirelo tša Motšhelo tša Afrika Borwa di thabetše go phatlalatša kgatišo ya bo-10 ya ngwaga ya Dipalopalo tša Motšhelo ka 12 Disemere 2017. Kgatišo ya 2017 e fana ka tebelelo kakaretšo ya dikgoboketšo tša letseno la motšhelo le tshedimošo ya pušetšo ya motšhelo ya mengwaga ya motšhelo go tloga ka 2013 go fihla ka 2016, gape le mengwaga ya motšhelo (fiskale) ya go tloga ka 2012/13 go fihla ka 2016/17.
 
Phatlalatšo e sepela le ditafola tša dintlha tša mabapi le kgoboketšo ya letseno le data ya mehuta ka moka ya motšhelo bakeng sa mengwaga ye 10 ya go feta. Se se fana ka data ya diphetogo tše kgolo tša ngwagasome ya go feta, gape e tlhalosa karolo e kgolo yeo e ralokilwego ke sesteme ya motšhelo ka kabelo ya maphelo a motšhelo le tšwetšopele ya ekonomi ya selegae ya Afrika Borwa.
 
Letseno la go tšwa go motšhelo wa letseno la mong (PIT), bjalo ka persente ya palomoka ya letseno la motšhelo, le oketšegile go tloga go 29.6% ka 2007/08 go ya go 37.2% ka 2016/17 ka tekanyo ya kgolo ya ngwaga ka ngwaga ya go kopanywa (CAGR) ya10.8% le kabelo ya 8.4% ya GDP mo sebakeng se. Tšhomo botse ya godimo e dumeletše Mmušo go fana ka sekala sa phokotšo ya motšhelo go Ma-Afrika Borwa ka moka. Se se diregile ka ntle le gore merumo ya motšhelo ya botlalonyana bakeng sa balefela motšhelo ba ka fase ga mengwaga ye 65 e oketšegile go tloga ka R40 000 ka ngwaga wa motšhelo wa 2007, go fihla go R73 650 ka ngwaga wa motšhelo wa 2016. Gomme, bakeng sa ba mengwaga ye 65-74, botlalonyane bja koketšo ya morumo wa motšhelo wa go tloga ka R65 000 go ya go R114 800, le mengwaga ye 75 le go feta koketšo ya morumo go tloga ka R104 261 ka ngwaga wa motšhelo wa 2012, ge e be e tsebagatšwa, go R128 500.
 
Gape se sengwe seo se ka lemogagwo ke khuetšo yeo mpshafatšo ya motšhelo e bilego gona go tshepetšo ya selegae ya Ma-Afrika Borwa go tloga ka tlhomo ya temokrasi. Kerafo ya tshwantšhetšo go letlakala la 34 la Dipalopalo tša Motšhelo di laetša gore molefela motšhelo yo a golago letseno la go tšhelelwa la R100 000 ka 1994 o lefetše tekanyo ya motšhelo ya 33.8%. Molefela motšhelo yena yo, ka letseno la go kaonafatšwa bakeng sa koketšo yeo e kgaoleditšwego go infleišeine ka 2016, gomme a gotše R344 653, eupša a hwetša tekanyo ya motšhelo ya 18.3%, ya go mo tlogelela letseno le lentši go yena.
 
Kaonafatšo ya mašakana a letseno le morumo wa motšhelo wa botlalonyana bakeng sa kgogelo ya ditšhelete yeo e fokoditšego tekanyo ya motšhelo bakeng sa balefela motšhelo ba letseno la fase le ba letseno la magareng. Magato a akaretša motšhelo wa dipoelo tša matlotlo le go tšhelediša batho ka noši go ya ka bodulo nageng go ya ka letseno la lefase ka bophara go dirile katološo ya motheo wa motšhelo, go tiišetša gore kimelo ya motšhelo e phatlalatšwa ka go lekana.
Tše dingwe tša diponagalo tše dikgolo tše SARS e di fihleletšego go ngwagasome o fetilego:
  • Letseno la motšhelo leo le kgobokeditšwego ka moka le pedifetše mo mengwageng e 10. Le oketšegile go tloga go R572.8 billion ka 2007/08 go ya go R1 144.1 billion ka 2016/17, le oketšegile ka R571.3 billion. Ye ke (CAGR) ya 8.0% ya sebaka sa mengwaga e senyane pele ga 2016/17.
  • Palomoka ya letseno le le kgobokeditšwego ka mengwaga ya metšhelo, go tloga ka 2007/08 go fihla ka 2016/17, e bile palo ya R8.13 trillion.
  • Dikgoboketšo tša Net VAT di bile kabelo ya bobedi e kgolo go palomoka ya letseno la motšhelo mo mengwageng e 10 ya go feta.
  • Ka tekanelo, Net VAT e baletše go 25.9% ya palomoka ya letseno la motšhelo, ka dikgoboketšo tša net VAT ya 6.4% ya GDP nakong yeo.
  • Motšhelo wa Letseno la Koporeiti e bile kabelo ya boraro e kgolo go palomoka ya letseno la motšhelo go ngwagasome ya go feta. E fetišitše VAT ka VAT ka 2008/09, eupša e boetše morago ka morago ga dikhuduego tša matlotlo, tšeo di amilego dipoelo tša dikhamphani. Le ge CIT e sa swere maemo a yona a boraro bjale ka moabi yo mogolo kudu, kabelo ya yona e theogile go tloga sehloeng sa 26.7% ka 2008/09 go ya go 18.1% ka 2016/17.
Data go phatlalatšo e kgolo ya Dipalopalo tša Motšhelo tša 2017 e tsepeletše go mengwaga ya motšhelo ya go tloga ka 2013 go fihla ka 2016 gape le mengwaga ya motšhelo ya go tloga ka 2012/13 go fihla ka 2016/17.
 
Dintlhakgolo tša kgatišo ya 2017 ke:
  • Letseno la motšhelo le le kgobokeditšwego le bile R1 144.1 billion, ka koketšo ya ngwaga ka ngwaga ka R74.1 billion (6.9%) ka thekgo e ntši ya (PIT) leo le oketšegilego ka R36.6 billion (9.4%);
  • Ka ntle ga maemo a boima a ekonomi mo elego gore GDP e oketšegile ka 0.5% go ya go 0.7%, kabo ya Motšhelo go GDP e oketšegile go tloga ka 26.0% ka 2015/16, gannyane ka fase ga ntlhora ya 26.4% yeo e fihleletšwego ka 2007/08;
  • Tshekatsheko ya dipalopalo tša batho le palo ya tikologo ya tekolo ya balefela motšhelo bao ba lekotšwego go fihla ka mafelo a June 2017 di tšweleditše dipoelo tša go thakgatša:
    • 1 928 707 (40.2%) ya balefela motšhelo bao ba lekotšwego ba be ba ngwadišitšwe ka Gauteng;
    • 623 715 ya balefela motšhelo bao ba lekotšwego ba dula Johannesburg Metro gomme ba tšhedišitšwe ka letseno la go tšhelelwa ka palogare ya letseno la R424 083;
    • 1 293 364 (26.9%) ya balefela motšhelo bao ba lekotšwego ba na le mengwaga ye 35 go fihla go 44; le
    • 2 645 855 (55.1%) ya balefela motšhelo bao ba lekotšwego ke balefela motšhelo ba banna; ba 2 154 489 (44.9%) ke basadi.
  • Dikgoboketšo tša Net VAT di dirile palomoka ya R289.2 billion gomme e gotše ka 2.9% go bapetšwa le ngwagola. VAT ya Legae, VAT, e dirile palo ya R321.5 billion gomme ya oketšega ka 8.1%, e bile senotlelo se se golo sa go otlela kgolo e kgolo ya palomoka ya VAT. Dipušetšo tša VAT di dirile palomoka ya R181.6 billion gape e oketšegile ka 8.7%.
  • Letseno le le kgobokeditšwego go tšwa go metšhelo ya ditšwantle, VAT ya Ditšwantle le Taolo ya metšhelo mellwaneng e theogile ka 1.0% le 1.5% ka tatelano kgatlhanong le ngwaga o fetilego. Maemo a kgolo ya godimo ya papatšo ya ditšwantle, ao a dirilwego ke ditheko tše kgolo tša tšhelete ya naga ya ditšwantle le ditiragalo tša gae tša setu, a fedišitše kakaretšo ya dinyakwa bakeng sa tirišo le dithoto tše kgolo, VAT ya Ditšwantle e dirile 13.0% ya Palomoka ya ngwaga ya Letseno la Motšhelo, ka Makgetho a Taolo ya Metšhelo mellwaneng e dirile 4.0%. Se se dirile palogare ya kabelo ya 17.0% go Palomoka ya Letseno la Motšhelo, yeo e lego lerothi go tšwa go palogare ya 18.5% mo mengwageng ye mehlano ya go feta.
Ditokumente tša Dipalopalo tša Motšhelo tša 2017 di a hwetšagala go wepsaete ya SARS le ya Kgoro ya Matlotlo go www.sars.gov.za le www.treasury.gov.za
SARS le Kgoro ya Matlotlo a Setšhaba di amogela ditshwayotshwayo le ditšhišinyo tša setšhaba go tšwela pele ka go kaonafatša tirišo ya phatlalatšo ka tshekatsheko ya pholisi le dikgopolo tše mpsha ka go kamano ya ekonomi le leago ka Afrika Borwa. Tše di ka hwetšagala ka emeile go taxstatistics@sars.gov.za.
 
E phatlaladitšwe legatong la SARS le Kgoro ya Matlotlo a Setšhaba
Letšatšikgwedi: 12 Disemere 2017
 
Enquiries:
  • Treasury Communications Unit    
  • Email: media@treasury.gov.za      
  • Tel: (012) 315 5944
or