VAT 

Xana VAT i yini?

Xibalo lexi Engeteriweke eka Nxavo xi tiveka swinene tanihi VAT. VAT i xibalo lexi nga kongomangiki eka ntirhiso wa nhundzu na vukorhokeri eka ikhonomi. Xibalo xi hlengeleteriwa mfumo hi ku lava leswaku mabindzu yo karhi ya titsarisela no hakerisa VAT eka miphakelo ya tinhundzu leti hakerisiwaka xibalo na vukorhokeri. Mabindzu lawa ya hundzuka van’waswimawusa lava tirhaka tanihi ejente ya mfumo eku hlengeleteni ka VAT.

VAT yi hakerisiwa eka goza rin’wana na rin’wana ra phurosese ya humeso na hangalaso naswona yi avelana na nxavo lowu hakerisiwaka eka tinhundzu na vukorhokeri.
 
VAT sweswi yi hakerisiwa eka mpimo wa ntolovelo wa 14% eka mphakelo wa tinhundzu na vukorhokeri byo tala na amukelo wa tinhundzu ku suka ematikwenimambe. VAT eka amukelo wa tinhundzu ku suka ematikwenimambe yi hlengeletiwa hi vulawuri bya nhundzu ematikwenimambe. Ku na mixaka yo pimiwa ya tinhundzu na vukorhokeri leswi fanele ku hakela VAT eka mpimo wa ziro kumbe lswi nga hakeriki VAT.

Xana i mani loyi a faneleke ku titsarisela VAT?

Munhu un’wana na un’wana loyi a endlaka bindzu a nga titsarisela VAT. U nga titsarisela kan’we eka mixaka hinkwayo ya swibalo hi ku tirhisa sisiteme ya vuxokoxoko bya mupfuniwa. Rito ra munhu a ri tirhi ntsena eka tikhamphani kambe ri katsa, exikarhi ka swin’wana, vanhu hi voxe, swinakulobye, mikwama ya tithirasiti, tiphurojeke leti kumaka timali eka vahanani va le matikwenimambe na timasipala. Ku kota ku titsarisela, fomo yo endla xikombelo yi fanele yi tatiwa naswona phurosese yo karhi yi fanele ku landzeleriwa, leswi haswimbirhi u nga swi kumaka eka pheji ra hina ra ntsariso wa VAT.
 
Swa boha eka munhu ku titsarisela VAT loko ku ve mphakelo wa nhundzu lowu hakelaka xibalo kumbe lowu nga ta endliwa wu, hundza R1 miliyoni eka tinhweti ta 12 to landzelelana.
 
Munhu a nga tlhela a hlawula ku titsarisela hi ntsakelo loko ku ve miphakelo ya tinhundzu leyi endliweke, enkarhini lowu nga hundza wa 12 wa tinhweti wu hundzile R50 000. Ku sukela hi ti1 Nyenyenkuluv2012, mabindzu lamatsongo swinene lawa ya ringaneleke lawa ya titsariseleke Xibalo xa Mali Hinkwayo leyi Endliwaka hi Bindzu ya nga tlhela ya hlawula ku titsarisela VAT loko ku ve swiyimo hinkwaswo swa ntsariso wa VAT hi ntsakelo swi fikeleriwile.
 
Munhu loyi a bohekaka ku titsarisela VAT u vuriwa n’waswimawusa.

Xana ndzi nga rhumela rini mitlheriso no endla tihakelo?

N’waswimawusa u fanele a rhumela ntlheriso wa VAT no endla tihakelo ta swikweleti swa VAT (kumbe ku koxa vuyiselo wa VAT) hi ku ya hi nkarhi wa xibalo lowu nyikiweke n’waswimawusa. Mitlheriso ya VAT na tihakelo hi ntolovelo swi rhumeriwa / endliwa hi kumbe ku nga si fika ti siku ra ti 25 endzhaku ka nkarhi wa xibalo. Tihakelo leti hlweleke ta VAT ti ta koka rinoko ra nxupulo na ntswalo.

 

Endlelo ra hakelo​ Siku ro pfala ra ntlheriso​ ​Siku ro pfala ra hakelo
​Tihakelo eka ABSA, Albaraka Bank Limited, Bank of Athens, FNB,
HBZ Bank LTD, Nedbank na Standard Bank.
​25th ​25th
Mihundziso ya Timali hi Xitironiki (ku katsa na ku banga hi inthanete)​ ​25th ​25th
Ku rhumela ntlheriso na hakelo hi eFiling hi ku tirhisa eFiling ya SARS kumbe Mihundziso ya Timali hi Xitironiki (ku banga hi inthanete)​ ​Siku ro hetelela ra vukorhokeri ​Siku ro hetelela ra vukorhokeri
 

Xitsundzuxo xa Nkoka: Hi ti 19 Nhlangula 2012, SARS yi hlamuserile xitiviso xa leswaku van’waswimawusa lava tirhisaka eFiling va nga ya emahlweni va rhumela mitiviso ya vona ya VAT hi siku ra ti 25 ra nhweti. Mbuyelo wo pfumala ntswalo, mixupulo kumbe ntengiso swi ta tshama swa ha tirha hi ku hetiseka loko ntiviso na hakelo swi endliwile hi ku tirhisa eFiling (kumbe EFT) hi kumbe ku nga si fika siku ro hetelela ra bindzu enhwetini.

Xana ndzi fikelela njhani tidokhumente leti yelanaka na VAT?

Webusayiti ya SARS a yi khomi tidokhumente ta khale kumbe leti susiweke, handle ka leti n’winyi ku nga Nawu na Pholisi, xikombiso sweswinyana ku kandziyisiwile Switiviso, Swinawana na Switiviso swa Mfumo, ku katsa na ku hlayisiwa (akhayivhiwa) ka tikhopi ta VATNews.

Tikhopi ta VATNews ti nga kumeka eka Vuhlayiselo bya Nawu na Pholisi, leswi nga endliwa leswaku swi kumeka hi swikongomelo swa ndzavisiso na rheferense.

Last Updated: 21/12/2017 11:14 AM     print this page
SARS eFiling eFiling Login eFiling Register Now eFiling Forgot Password eFiling Forgot Username E@syFile
FIND A PUBLICATION
FIND A FORM
FIND AN FAQ