NSULO WA NTSARISO WA VAT

Ntsariso wa VAT wa n’waswimawusa wu nga suriwa loko swilaveko swin’wana swi nga fikeleriwanga.

Xana i mani loyi a nga sulaka ntsariso wa VAT?

Nsulo wa ntsariso wa VAT wu nga sunguriwa hi n’waswimawusa kumbe Khomixinara.
 
Laha n’waswimawusa a sungulaka nsulo wa ntsariso wa VAT, n’waswimawusa u fanele a endla xikombelo eka Khomixinara loko -
  • nxavo wa nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo wu ta va ehansi ka ntsariso wa masungulo lowu bohaka wa R1 miliyoni eka nkarhi wun’wana na wun’wana wo landzelelana wa 12 wa tinhweti,  kumbe
  • n’waswimawusa u yimile ku ya emahlweni na mabindzu hinkwawo.
Loko n’waswimawusa a yimile ku ya emahlweni na mabindzu hinkwawo, n’waswimawusa u fanele ku tlhela a vula siku leri a nga yima hi rona eka bindzu na loko ku ve u na xikongomelo xo ya emahlweni na bindzu rin’wana na rin’wana eka 12 wa tinhweti ku sukela eka siku leri ri nga yima hi rona.
 
Laha Khomixinara a sungulaka nsulo wa ntsariso wa VAT wa n’waswimawusa, Khomixinara u fanele a khorwisiwa hi swiyimo swin’wana na swin’wana leswi longoloxiweke -
  • nxavo wa nhundzu leyi hakerisiwaka xibalo wu ta va ehansi ka ntsariso lowu bohaku kumbe wa masungulo wa ntsakelo (xin’wana na xin’wana lexi tirhaka) eka nkarhi wun’wana na wun’wana wo landzelelala wa 12 wa tinhweti;
  • n’waswimawusa u tsandzekile ku nyiketa ntlheriso lowu lavekaka eka swikongomelo swo hlayela xibalo, kumbe
  • n’waswimawusa a titsariserile ehansi ka khategori ya ntsariso wa ntsakelo naswona -
    • a nga na ndzhawu yin’we ya vutshamo kumbe ya bindzu;
    • a nga hlayisi tirhekhodo ta ximfumo ta tibuku;
    • a nga se pfula akhawunti ya le bangi mayelana na bindzu rero; kumbe
    • a titsariserile khale ehansi ka Nawu wa VAT kumbe Nawu wa Xibalo wa Mixaviso no tsandzeka ku tirha ntirho wun’wana na wun’wana lowu a wu sindzisiwa ehansi ka Milawu yaleyo.
Eka xiyimo laha n’waswimawusa a nga yimisa mabindzu hinkwawo, nsulo wu sungula ku tirha eka siku ro hetelela ra nkarhi wa xibalo lowu n’waswimawusa a nga yima ku ya emahlweni na mabindzu hinkwawo. Hambiswiritano, Khomixinara a nga boha leswaku siku ro sungula ku tirha ri va siku rin’wana.
 
Xitsundzuxo xa Nkoka: SARS yi nge hetisisi nsulo wa ntsariso wa wena tanihi n’waswimawusa wa VAT loko swikweleti na swiboho leswi nga se  hakeriwaka hi ku ya hi Nawu wa VAT swi nga se za swi ololoxiwa kumbe ku hakeriwa.

Xana hi yihi phurosese yo sula ntsariso wa VAT?

1.  N’waswimawusa loyi a nga na xikongomelo xo sula ntsariso wa VAT u fanele a kuma, a tata no rhumela fomo ya VAT 123e – Xikombelo xa nsulo wa ntsariso wa munhu mayelana na mabindzu ya yena hinkwawo.
  • VAT123e yi fanele ku rhumeriwa Erhavini ra SARS laha n’waswimauwsa a nga titsarisela kona. Xiyimo lexi lexi pfuxaka nsulo xi fanele xi vuriwa hi ku helela eka VAT123e kumbe eka papila ra le tlhelo leri nga ta khomanisiwa.
2. Khomixinara u ta humesa papila ra xikhenso leri nga ta tlhela ri tivisa n’waswimawusa siku leri nsulo wu nga ta sungula hi rona na nkarhi wo hetelela wa nkarhi wa xibalo.
  • Papila ra xikhenso ri nga tlhela ri nyika swileriso ku ya emahlweni mayelana na phurosese ya nsulo. N’waswimawusa u fanele ku ya emahlweni a hakerisa VAT eka mphakelo wa nhundzu lowu endliweke no va na vutihlamuleri eka VAT leyi hakerisiweke eka nhundzu no susa VAT yin’wana na yin’wana leyi hakeriweke eka nhundzu ya yena ku fikela eka siku ro hetelela ra nkarhi wo hetelela wa xibalo tanihileswi Khomixinara a nga leterisa xiswona.
3. Hi mayelana na nkarhi wo hetelela wa xibalo (tanihileswi swi kombisiweke ha kona hi Khomixinara) n’waswimawusa u fanele ku tivisa VAT leyi hakerisiwaka eka nhundzu endzhawini ya 1A eka ntlheriso wolowo wa VAT.
  • VAT yo pfala (ku nga xibalo lexi hakerisiwaka eka tinhundzu leti nga kona eka siku ro yimisiwa) yi fanele yi tivisiwa kun’we na xibalo xa nhundzu leyi humaka na xibalo xa nhundzu leyi nghenaka eka nkarhi wo hetelela wa xibalo eka ntlheriso wolowo wa VAT.
Xitsundzuxo xa Nkoka: Hambileswi ntsariso wa VAT eka muendli wa xikombelo wu nga ta herisiwa, muendli wa xikombela a nga ya emahlweni a titsarisela Xibalo xa Mali leyi Nghenaka.
Last Updated: 07/11/2017 2:47 PM     print this page
SARS eFiling eFiling Login eFiling Register Now eFiling Forgot Password eFiling Forgot Username E@syFile
FIND A PUBLICATION
FIND A FORM
FIND AN FAQ