SISITEME YA VUXOKOXOKO BYA VAPFUNIWA (LEYI A YI TIVEKA TANIHI NTSARISO WUN’WE)

Xana i yini leswintshwa?

20 Khotavuxika 2016 - Nhlanganiso wa tiphurofayili ta xibalo lowu humelelaka hi woxe

Ku sukela hi ti 20 Khotavuxika 2016, SARS yi ta fananisa no hlanganisa tirhekhodo ta wena ta xibalo, ta vulawuri bya tinhundzu emindzilekanini na ta xibalo xa swimakiwa swa laha tikweni ti va phurofayili leyi hlanganisiweke hi ku ya hi vuxokoxoko bya wena lebyi tsarisiweke eka xibalo xa wena, tirhekhodo ta vulawuri bya tinhundzu emindzilekanini na ta xibalo xa swimakiwa swa laha tikweni ta sweswinyana, hlaya swo tala laha.

Xana i yini Sisiteme ya Vuxokoxoko bya Vapfuniwa?

Sisiteme ya Vuxokoxoko bya Vapfuniwa ya SARS yi simekiwile hi 2014 no pfumelela vahakelaxibalo na vayimeri lava tsarisiweke ku titsarisela, ku lulamisela no languta mitsariso hinkwayo leyi hlanganisiweke ya xibalo na vulawuri bya tinhundzu emindzilekanini eka phurofayili ya xibalo leyi hlanganisiweke. Ku suka eka mbono wa muhakelaxibal, loko u nga se titsarisela eka swibalo swin’wana na swin’wana leswi longoloxiweke u ta fanela ku endzela rhavi kan’we ku tiyisisa vutitivisi, adirese na vuxokoxoko bya wena bya le bangi. Ntsariso wun’wana na wun’wana wo engetelela wa xibalo wu nga endliwa eka eFiling handle ko endzela rhavi nakambe. 

Xana ku ta katsiwa yini eka Sisiteme ya Vuxokoxoko bya Vapfuniwa?

Sisiteme ya Vuxokoxoko bya Vapfuniwa yi pfumelela ntsariso na malulamiselo ya Swibalo leswi landzelaka swa Timali na Vulawuri bya Tinhundzu eMindzilekanini:
  • Xibalo xa Mali leyi Nghenaka xa Tikhamphani (CIT), Tithirasiti (TR)
  • Xibalo xa Mali leyi Nghenaka (ku katsa na Xibalo xa Nkarhinyana)
  • Swibalo swa vatirhi – Hakelo-Hi-Ku-Ya-Hi-Muholo (PAYE), Levhi ya Nhluvukiso wa Vuswikoti (SDL) na Nkwama wa Ndzindzakhombo ya Mpfumaleko wa Ntirho (UIF )
  • Xibalo xa Nxavo wa Swimakiwa (VAT na Dizele)
  • Vulawuri bya Tinhundzu eMindzilekanini na Xibalo xa Swimakiwa swa lahaTikweni.

Xana hi yihi mimbuyelo ya Sisiteme ya Vuxokoxoko bya Vapfuniwa?

Vahakelaxibalo/vayimeri lava tsarisiweke sweswi va nga kota ku:
  • Langutisa mixaka hinkwayo ya xibalo leyi tsarisiweke endzhawini yin’we ya vulawuri.
  • Lawula vuxokoxoko hinkwabyo bya munhu hi yexe eka eFiling kumbe eka rhavi ra SARS.
  • Titsarisela swibalo swo engetelela (CIT, PAYE, VAT ku nga katsiwi Vulawuri bya Tinhundzu eMindzilekanini na Xibalo xa Swimakiwa swa lahaTikweni) eka eFiling loko ku ve hi ku u titsariserile khale eka muxaka wun’we wa xibalo eka eFiling.
  • Ra masungulo, vahakelaxibalo kumbe tienthithi ta xinawu, to fana na Tikhamphani na Tithirasiti, ti ta hlanganisiwa na vayimeri va tona lava tsarisiweke eka sisiteme ya SARS. Ku kuma vuxokoxoko byo tala tlilika laha.

Xana yi tirha njhani?

  • Vahakelaxibalo va masungulo:
Xitsundzuxo xa Nkoka: Tiyisisa leswaku a wu titsariselangi khale, hi ku bela riqingho ku sungula no kamba eka SARS Contact Centre eka 0800 00 7277. 
 
Loko u titsarisela tanihi muhakelaxibalo lontshwa, u fanele ku:
Tsundzuka leswaku 'fomo ya ntsariso ya vanhu hi voxe ya IT77' yi yimisiwile naswona ndlela yi ri yoxe yo titsarisela i ku endzela rhavi ra SARS laha mutirhi wa SARS loyi a nga na xinghana a nga ta ku tsarisa eka sisiteme ya hina.
 
Tsundzuka: Eka tikhamphani leti ti titsariseke CIPC a wu fanelangi ku endla Ntsariso wa Xibalo xa Mali leyi Nghenaka, tanihileswi khamphani yi nga ta tsarisiwa hi yoxe hi ku tirhisa nhlanganiso wo kongoma kun’we na CIPC.
 
Xitsundzuxo xa Nkoka: Ku hetisiwa ka fomo ya xikombelo leyi faneleke a swa ha bohi kambe swi nga pfuna ejente ya le rhavini hi ku nghenisa vuxokoxoko bya wena lebyi tsarisiweke enkarhini wa ku endza. Tiyisisa leswaku u famba na matsalwa lawa ya faneleke (tidokhumente to seketela).
 
U ta tsarisiwa naswona phurofayili ya wena yi ta tumbuluxiwa xikan’wekan’we, loko ku ve hi ku a ku na vuxokoxoko lebyi nga tiyisisiwangiki.
 
Loko se u tsarisiwile u ta kuma imeyili kumbe xitiviso lexi posiweke ku tiyisisa ntsariso wa wena wa muxaka wa xibalo.
Swa endleka Ntsariso wa VAT wu endleriwa nkombelo wa swilaveko.
  • Vahakelaxibalo va khale:
Loko ku ve u muhakelaxibalo wa khale:
  • u nga nghena eka eFiling loko ku ve u eFiler leyi titsariseleke, no tata fomo ya Ntsariso, Ndzhundzhuluxo na Ntiyisiso (RAV01) laha u nga endlaka xikombelo xa tihakelo to engetelela ta xibalo no engetela leswintshwa eka vuxokoxoko hinkwabyo lebyi tsarisiweke ku nga katsiwi Vito na ID/Vito leri tsarisiweke na nomboro ya ntsariso ya khamphani na muxaka wa enthithi ya wena. Tlilika laha ku kuma xiletelo xa matatelo ya RAV01.
  • Loko ku ve u lava ku engetela leswintshwa eka vuxokoxoko lebyi u ta fanela ku endzela rhavi ra SARS ra le kusuhi na wena. Tsundzuka matsalwa lawa ya lavekaka (tidokhumente to seketela).
  • Kumbe u endzela rhavi ra SARS ra le kusuhi na wena ku endla mitsariso yo engetelela ya xibalo kumbe mindzhundzhuluxo eka vuxokoxoko bya wena lebyi tsarisiweke.

Xana ndzi nga titsarisela kumbe ku cinca vuxokoxoko kwihi?

Hi ku ya hi leswi u lavaka ku swi endla, mihlawulo leyi landzelaka yi ta kumeka:

 

Switsundzuxo swa Nkoka:
  • Vayimeri lava titsariseleke va fanele va endzela rhavi ra SARS ku sungula, ku tsarisa vuxaka bya vona na vapfuniwa va vona eka sisiteme ya SARS. Ku kuma swo tala, tlilika laha.
  • Xana u lava ku hlanganisa mixaka hinkwayo ya swibalo yi va eka phurofayili yin’we? Vona vuxokoxoko byo tala.

Swilo switsongo leswi u faneleke ku swi tsundzuka:

  • Ku hava ntsariso kumbe ku engetela leswintshwa eka vuxokoxoko loku nga ta amukeriwa hi poso, bokisi ro chela eka rona ra ka SARS, fekisi kumbe imeyili.
  • Muthori a nga tsarisa vatirhi hi ku tirhisa phurosese ya Ntsariso wa Xibalo xa Mali leyi Nghenaka (ITREG). Vatirhi va nga tsarisiwa hi eFiling, hi ku tirhisa e@syFile™ Employer kumbe erhavini ra SARS. Ku kuma vuxokoxoko byo tala vona xiletelo Ntsariso wa vatirhi eka Xikongomelo xa Xibalo xa Mali leyi Nghenaka.

Xana i mani loyi a nga endlaka yini?

Hi ku ya hi ntirho kumbe xileriso, u ta kota ku endla tithiransakixini leti landzelaka:

 
 

U komberiwa ku tsundzuka: Mutokoti hi swa Xibalo loyi a nga tsarisiwangiki u ta pfumeleriwa ntsena ku endla mitirho leyi pimiweke. 

Swilo switsongo leswi u faneleke ku swi tsundzuka nakambe:

  • Swileriso swa nkarhi wun’we – xana swi tirha njhani? Eka swiyimo swo hlawuleka xik. vapfuniwa lava tsoniweke, munhu a nga thoriwa ku tirha ematshan’wini ya muhakelaxibalo kan’we. Munhu loyi a nga thoriwa u fanele a sayina papila ra mpfumelelo wa vuyimeri bya munhu ku kombela vukorhokeri nkarhi wun’wana na wun’wana loko a endzela rhavi.

Xitsundzuxa Nkoka: Munhu loyi a nga ta tirha ematshan’wini ya muhakelaxibalo u fanele ku va a tsarisiwile tanihi enthithi na SARS kambe ku nga ri eka muxaka wa xibalo.
Mukomberi loyi a nga na xileriso a nga cinca vuxokoxoko bya le bangi ntsena eka swiyimo swo hlawuleka.

Swiyimo swo hlawuleka ehansi ka leswi SARS yi nga ta pfumelela xikombelo xo cinca vuxokoxoko ku va xi endliwa hi munhu loyi a nga ri ki mukhomi wa akhawunti loyi a nga na papila ra mpfumelelo wa vuyimeri bya munhu kumbe vumbhoni byin’wana (xik. papila ra vulawuri) i:  

      • Rifa rin’wana na rin’wana;
      • Laha muhakelaxibalo a nga na vutsoniwa / kumbe a vabyaka swinene;
      • Laha muhakelaxibalo a nga ri ki mutshami (muhlapfa, mubaleki, munhu wo huma ematikwenimambe kumbe muakatiko wa Afrika-Dzonga loyi a nga handle ka Rhiphabuliki nkarhinyana);
      • Laha muhakelaxibalo a nga Where the taxpayer is imprisoned;
      • Where a trustee is appointed to act on behalf of an insolvent individual and/or trust;
      • Laha muhakelaxibalo a nga n’wana ntsanana hi nawu;
      • Akhawunti ya Avelano (Akhawunti ya Muringani);
         Mali leyi nghenaku leyi nga hansi ka mpimo lowu hakelaka xibalo/leyi nga kotekiki; na
         Laha mpfhuka wa muhakelaxibalo ku suka erhavini ra SARS wu tlula 200km. Ku Kamba mpfhuka wa wena wo ya erhavini ra SARS ra le kusuhi na wena tlilika laha.
    • Eka mitsariso ya ntolovelo ya masungulo, vatokoti hi swa xibalo va nga swi endla ntsena loko va heleketiwile hi muhakelaxibalo.
    • Mindlandlamuxo ya sweswinyana ya vatokoti hi swa xibalo na vayimeri lava tsarisiweke eka eFiling, hlaya swo tala laha.
    • Vuxokoxoko byo tala eka tinomboro ta vatokoti hi swa xibalo vantshwa, hlaya swo tala laha.
    • Vatokoti hi swa Xibalo lava Titsariseleke va ha ta laveka leswaku va humesa papila ra mpfumelelo wa vuyimeri erhavini rin’wana na rin’wana leri va ri endzelaka, naswona phurofayili ya vona ya sweswinyana ya eFiling yi ta tshama yi nga cinciwanga.
    • Xana Mutokoti wa wena hi swa Xibalo u tsarisiwile? U komberiwa ku tsundzuka leswaku Vatokoti hinkwavo hi swa Xibalo va fanele ku va va titsariserile na nhlangano wa vulawuri lowu tivekaka (RCB) ku katsa na SARS. Kuma loko Mutokoti wa wena hi swa Xibalo a tsarisiwile.
    • Loko Mutokoti hi swa Xibalo a bela riqingho eka SARS Contact Centre, nhlangano (linki) exikarhi ka Mutokoti na vapfuniwa va yena wu fanele ku va wu ri kona kona eka eFiling handlekaswona Contact Centre yi nge koti ku pfuna, hlaya swo tala.

Xana u lava ku pfuniwa?

Bela riqingho eka SARS Contact Centre eka 0800 00 7277 kumbe u endzela rhavi ra SARS ra le kusuhi na wena. Tiyisisa leswaku u teka matsalwa ya wena lawa ya faneleke. ra le kusuhi na wena. Tiyisisa leswaku u teka matsalwa ya wena lawa ya faneleke.

 

 

Last Updated: 10/01/2018 3:36 PM     print this page
SARS eFiling eFiling Login eFiling Register Now eFiling Forgot Password eFiling Forgot Username E@syFile
FIND A PUBLICATION
FIND A FORM
FIND AN FAQ