​VUYISELO WA VAT EKA VAPFHUMBA NA MABINDZU YA LE MATIKWENIMAMBE

Xana vuyiselo wa VAT i yini?

Vuyiselo wa VAT i ntsengo wa VAT lowu wu hakerisiweke, eka 14%, hi n’waswimawusa no hakeriwa hi muxavi loyi a ringaneleke, eku kumeni ka tinhundzu eAfrika-Dzonga. Nxaviso lowu ringaneleke wu fanele wu va wu ri eAfrika-Dzonga eka nkarhi wo xaviwa naswona wu fanele wu rhumela nhundzu ku ya matikwenimambe ku suka eAfrika-Dzonga.   
 
Vuyiselo wa VAT wu ta tirha ntsena eku xaviweni ka tinhundzu ku nga ri ku xaviwa ka vukorhokeri, ku nga VAT leyi hakerisiwaka eka 14% eka ku xaviwa kun’wana na kun’wana ka vukorhokeri, byo fana na vutleketli na vutshamo, byi nge ringaneli ku kuma vuyiselo. Ku kuma vuxokoxoko byo hlaya eka phurosese ya mivuyiselo ya VAT eka van’waswimawusa, tlilika laha.
 
Xibalo xa Nhundzu leyi nga rhanga yi tirhisiwa (yi xaviwe yi ri ya khale) na Nxavo eka Makete wo Pfuleka swi ta langutisiwa leswaku swi kuma vuyiselo eka tinhundzu leti tsarisekaka na tinhundzu tin’wana leti nga tirhisiwa ro sungula hi vinyi, ku kuma vuxokoxoko byo hlaya u komberiwa ku langutisa Nawu wa Xibalo.

Xana i mani loyi a nga koxaka vuyiselo wa VAT?

Muxavi loyi a ringaneleke u na mfanelo yo koxa vuyiselo wa VAT. Eka mhaka leyi, ‘muxavi loyi a ringaneleke’ i munhu loyi a nga tsarisiwangiki tanihi n’waswimawusa naswona loyi hi ku ya hi Swinawana swa Rhumelo wa nhundzu ematikwenimambe a nga:
  • mupfhumba;
  • mudipulomati wa le matikwenimambe;
  • bindzu ra le matikwenimambe;
  • loyi a nga ri ki mutshami wa le Rhiphabuliki;
  • Swin’wana na swin’wana swa leswi –
    • nhlangano wa misava hinkwayo lowu tumbuluxiweke hi ku ya hi  Nawu wa Vutumbuluxi, vumbiwa kumbe chata (charter) hi swikongomelo swo tlakusa ku rhula na vuhlayiseki, vanhu na timfanelo ta vanhu na nhluvukiso wa swa tipolitiki na ikhonomi ya vanhu kumbe xikongomelo xin’wana na xin’wana xo yelana; kumbe
    • nhlangano lowu fanaka na nhlangano lowu nga vuyerisiki kumbe nhlangano wa vuhlayisi lowu tsarisiweke tano eka tiko rero ra rhumelo wa nhundzu
    • no tumbuluxiwa etikweni ra rhumelo wa nhundzu no ka wu nga endli nghingiriko wun’wana na wun’wana eRhiphabuliki; kumbe
    • eka swikongomelo swa Xiphemu xa Vumbirhi – Xiphemu xa A, munhu loyi a nga ri ki mutshami wa laha Rhiphabuliki loyi a xavaka tinhundzu ku suka n’waswimawusa eRhiphabuliki hi xikongomelonkulu xo xavisa tinhundzu teto eka munhu un’wana loyi a nga ri ki mutshami wa laha Rhiphabuliki.
Ku kuma vuxokoxoko byo hlaya eka vuyiselo wa VAT eka van’waswimawusa, tlilika laha

Xana ndzi koxa njhani vuyiselo wa VAT?

Muxavi loyi a ringaneleke, a nga koxa vuyiselo wa VAT hi ku rhumela xikoxo xexo eka VAT Refund Administrator (Pty) Ltd (the VRA).
 
Muxavi loyi a ringaneleke u fanele ku sungula a tivisa tinhundzu eka mutirhi wa swa vulawuri bya tinhundzu  emindzilekanini enhlalukweni wa vuxavisi lowu hlawuriweke ku suka eAfrika-Dzonga. Inivhoyisi ya xibalo ya nhundzu leyi nga khomiwiki tanihi ndzhwalo wa le xandleni yi fanele yi pasisiwa hi mutirhi wa swa vulawuri bya tinhundzu emindzilekanini na mutirhi wa VRA loko ku ve VRA yi na vukona hi nyama enhlalukweni wa vuxavisi. Loko VRA yi nga ri na vukona hi nyama, u fanele u endla xikombelo hi ku tsalela VRA. Vona nongonoko wa mihlaluko ya vuxavisi laha hansi.

Xana vuyiselo wa VAT wu ta langutisiwa rini?

Vuyiselo wa VAT wu ta langutisiwa loko swilaveko leswi landzelaka swi fikeleriwile:
  • Muxavi u fanele ku va muxavi loyi a ringaneleke.
  • Tinhundzu ti fanele ti rhumeriwa ematikwenimambe eka 90 wa masiku ku sukela eka siku leri inivhoyisi ya xibalo yi nga se va ka na misuso yin’wana.
  • Ntsengo lowu katsaka VAT ya tinhundzu hinkwato leti fambisekaka leti xaviweke eka ku endza ko karhi eAfrika-Dzonga no rhumeriwa matikwenimambe emakumu ya ku endza loku hi muxavi loyi a ringaneleke, wu fanele wu hundza mpimohansi wa R250 hi muxavi wun’we loyi a ringaneleke.
  • Xikombelo xa vuyiselo, kun’we na matsalwa lawa ya faneleke, ya fanele ya kumiwa hi VRA eka 90 wa masiku eka siku ra rhumelo ematikwenimambe.
  • Tinhundzu ti fanele ti rhumeriwa ematikwenimambe hi ku tirhisa yin’we ya mihlaluko ya vuxavisi ya 43 leyi hlawuriweke hi muxavi loyi a ringaneleke kumbe hakelo yo fambisa nhundzu ya muxavi loyi a ringaneleke.
  • Muxavi loyi a ringaneleke u fanele a rhumela tidokhumente hinkwato leti faneleke no va ta ntiyiso tanihi vumbhoni lebyi kombisiweke eka Xiphemu xa N’we xa Swinawana swa Rhumelo wa nhundzu ematikwenimambe ku tiyisiwa leswaku tinhundzu leti fambisekaka ti rhumeriwile hi gondzo, lwandle, moya na xiporo.
 
Mihlaluko ya vuxavisi ya 43 leyi hlawuriweke hi leyi: 

 

Mindzilekano ya Misava Mavala ya Swihahampfhuka Mihlaluko Swiporo
Tiko Mihlaluko ya vuxavisi

Zimbabwe​
​Beit Bridge
​Bloemfontein ​
Cape Town
​King Shaka (Durban)
​OR Tambo (Johannesburg)
​Gateway (Polokwane)
​Lanseria
Kruger Mpumalanga
​Pilansberg
Port Elizabeth
Upington
​Cape Town
​​Durban
East London
Mosselbay
Port Elizabeth
Port Ngqura
Richards Bay
Saldanha
​ ​ ​
​Germiston
Golela
Johannesburg
Maseru Bridge
Mafikeng
Upington
​ ​ ​ ​ ​
Mozambique​
​Lebombo
Namibia
​Vioolsdrift
Nakop/Nargos
 
​Botswana
​Ramatlabama
Skilpadshek
Groblersbridge
Kopfontein

Lesotho
​Caledonspoort
Ficksburg
Maseru Bridge
Van Rooyenshek
Qacha's Nek
​Swaziland
​Jeppes Reef
Mananga
Mahamba
Nerston
Golela
Oshoek
 

 

Tsundzuka: VRA yi na vukona hi nyama eka Mavala ya Misava Hinkwayo ya Swihahampfhuka: Cape Town, King Shaka na OR Tambo.

Xana ndzi tihlanganisa njhani na VRA?

Vuxokoxoko byo tihlanganisa bya Hofisinkulu ya VRA hi lebyi landzelaka:  

Adirese ya poso 

The VAT Refund Administrator
PO Box 107
OR Tambo (Johannesburg) International Airport
South Africa
1627

Adirese ya ndzhawu

Plot 206/1 High Road
Pomona, Kempton Park, 1619 

Tiadiresre ta imeyili

Angarhelo : info@taxrefunds.co.za  
Matiko yan’wana : generalqueries@taxrefunds.co.za
 
Riqingho: + 27 11 979 0055
 
Fekisi: + 27 11 396 1129

Xana u lava ku pfuniwa?

 
 

 

Last Updated: 07/11/2017 2:45 PM     print this page
SARS eFiling eFiling Login eFiling Register Now eFiling Forgot Password eFiling Forgot Username E@syFile
FIND A PUBLICATION
FIND A FORM
FIND AN FAQ